Diş eti çekilmesi (gingival resession), diş etinin diş kökünü örten bölgesinin giderek aşağı çekilmesi ve kök yüzeyini açığa çıkarması durumudur. Estetik açıdan rahatsız edici olan bu durum, aynı zamanda kök hassasiyeti, çürük riskinin artması ve ciddi ağız sağlığı sorunlarının habercisi olabilir.
Diş Eti Çekilmesi Neden Olur?
Çekilmenin tek bir nedeni yoktur; çoğu vakada birden fazla etken bir arada rol oynar:
1. Periodontal Hastalık
Periodontitis, diş eti çekilmesinin en sık ve en önemli nedenidir. Bakteri kaynaklı enflamasyon, diş etini ve altındaki destek kemiği aşındırarak çekilmeye yol açar. Bu nedenle her diş eti çekilmesinde önce periodontal değerlendirme yapılmalıdır.
2. Yanlış veya Aşırı Fırçalama
Sert kıllı fırça veya aşırı baskıyla yapılan fırçalama, diş eti dokusunu mekanik olarak aşındırır. Bu tip çekilme genellikle simetrik değildir ve diş etinin dişe bakan yüzünde belirginleşir.
3. İnce Diş Eti Biyotipi
Bazı kişilerde diş eti dokusu genetik olarak ince ve hassastır. Bu biyotipte diş eti, çekilmeye karşı daha savunmasızdır.
4. Diş Hareketleri ve Ortodonti
Dişin kemik sınırı dışına çıkacak biçimde hareket ettirilmesi, özellikle ince biyotipli hastalarda çekilmeye zemin hazırlar.
5. Dil ve Dudak Frenulum Çekişi
Yüksek yapışmalı frenulumlar (dudak ve dil bağları) diş etini aşağı doğru çekerek çekilmeye katkıda bulunabilir.
6. Diş Sıkma ve Gıcırdatma (Bruksizm)
Kronik bruksizm, diş ve destek dokuları üzerinde aşırı yük oluşturarak diş eti çekilmesini hızlandırabilir.
7. Tütün Kullanımı
Sigara ve diğer tütün ürünleri, diş eti dokusunun beslenmesini bozarak hem periodontal hastalığı hem de çekilmeyi ağırlaştırır.
Diş Eti Çekilmesinin Belirtileri
- Dişlerin normalden uzun görünmesi
- Soğuk, sıcak veya tatlıya karşı aşırı hassasiyet
- Diş köküne dil değdirildiğinde sertlik hissi
- Diş eti kenarında çentik veya oluk oluşumu
- Dişler arasındaki boşlukların büyümesi
- Estetik kaygı: gülüşün değişmesi
Ne Kadar Ciddi? Diş eti çekilmesi kendi kendine durmaz ve ilerler. Açıkta kalan kök yüzeyi hem çürüğe hem de kemik kaybına açık hale gelir. Erken müdahale ile doku kaybı sınırlandırılabilir.
Tedavi Seçenekleri
Çekilmenin tedavisi; derecesine, nedenine ve hastanın genel ağız sağlığına göre belirlenir.
Konservatif (Cerrahi Olmayan) Tedavi
Hafif çekilmelerde önce altta yatan neden ortadan kaldırılır:
- Periodontal küretaj: Varsa periodontal hastalık tedavi edilir.
- Fırçalama tekniği eğitimi: Yumuşak kıllı fırça, Bass tekniği gibi doğru yöntemler öğretilir.
- Frenektomi: Çekiş yaratan frenulum cerrahi olarak serbestleştirilir.
- Diş hassasiyeti tedavisi: Florür uygulaması veya kök yüzeyini kaplayan ajanlar kullanılabilir.
Konservatif tedavi çekilmeyi durdurabilir; ancak kaybedilen dokuyu geri kazandırmaz.
Cerrahi Tedavi: Diş Eti Grefti
Çekilmiş dokuyu geri kazanmanın tek yolu yumuşak doku greft cerrahisidir. Bu işlem lokal anestezi altında, yaklaşık 45–90 dakikada gerçekleştirilir.
Greft Seçenekleri
1. Subepitelyal Bağ Dokusu Grefti (SCTG)
Damağın iç tabakasından alınan ince bir bağ dokusu parçası, çekilmiş bölgeye yerleştirilir. Hem alıcı hem de verici bölge kapatıldığından iyileşme ağrısı azdır. Altın standart kabul edilir; kök kapama oranları %70–90'a ulaşır. 2026 TDB tarifesine göre tek diş için yaklaşık 14.850 TL'dir.
2. Serbest Diş Eti Grefti (FGG)
Damak mukozasının dış tabakasından alınan greft, alıcı bölgeye dikilir. Özellikle doku kalınlığını artırmak amacıyla tercih edilir. Renk uyumu SCTG'ye göre biraz daha azdır. Tek diş için yaklaşık 13.145 TL tutarındadır.
3. Saplı (Pedikülü) Greft
Komşu sağlıklı diş etinden bir flap kaldırılarak çekilmiş bölgeye kaydırılır. Yalnızca komşu dokuda yeterli genişlik olduğunda uygulanabilir. Tek diş için yaklaşık 11.495 TL'dir.
4. Allograft ve Ksenograft Materyaller
Damaktan greft alınamayacak veya alınmak istenilmeyecek durumlarda biyouyumlu hazır greft materyalleri kullanılabilir. Başarı oranları hasta kaynaklı greftlere kıyasla biraz daha düşük olsa da iyi bir seçenektir.
Greft Sonrası İyileşme Süreci
- İlk 1 hafta: Şişlik, hassasiyet ve hafif kanama olabilir. Yumuşak gıda tüketimi önerilir.
- 1–2 hafta: Dikişler alınır (emilmeyen tip kullanıldıysa). Şişlik azalır.
- 3–4 hafta: Greft rengi çevre dokuyla uyum sağlamaya başlar.
- 3 ay: Dokular olgunlaşır; nihai sonuç değerlendirilir.
Başarıyı Etkileyen Faktörler
- Cerrahi tekniğin ve uzman deneyiminin kalitesi
- Sigara kullanımının bırakılması (sigara başarı oranını belirgin biçimde düşürür)
- Postoperatif bakım talimatlarına uyum
- Altta yatan periodontal hastalığın kontrol altına alınması
- Doğru fırçalama tekniğinin sürdürülmesi
Diş Eti Çekilmesinden Korunma Yolları
- Yumuşak kıllı diş fırçası kullanın; sert baskıdan kaçının.
- Bass veya modifiye Bass tekniğiyle fırçalayın.
- Yılda en az iki kez diş eti kontrolüne gidin.
- Periodontal hastalık belirtilerinde gecikmeden uzman başvurun.
- Sigarayı bırakın.
- Bruksizm varsa gece plağı (oklüzal splint) kullanın.
Sonuç
Diş eti çekilmesi ilerleyici bir durumdur ve kendiliğinden düzelmez. Ancak doğru zamanda doğru tedaviyle hem ilerleme durdurulabilir hem de kaybedilen doku geri kazanılabilir. Hafif çekilmelerde konservatif yaklaşım yeterli olabilirken, belirgin çekilmelerde greft cerrahisi son derece etkili ve kalıcı sonuçlar vermektedir. Anahtar nokta: erken müdahale.